Sieć komputerowa - grupa kilku komputerów połączonych ze sobą za pomocą dowolnego medium transmisyjnego w celu wymiany danych i współdzielenia zasobów sieciowych.
Główne zalety sieci komputerowych :
-możliwość komunikacji z innymi osobami (np. poprzez wiadomość e-mail)
- możliwość korzystania z wspólnych zasobów sieciowych (sprzętu, oprogramowania), dzięki czemu nie ma potrzeby kupowania wielu urządzeń i programów osobno dla każdego komputera
- szybkość, oszczędność czasu i bezproblemowość w przenoszeniu danych, plików i programów z jednego komputera na inny (nawet znajdujący się w drugim końcu świata)
- oszczędność w zakupie oprogramowania (pewne programy np. firewall wystarczy zainstalować na jednym komputerze)
- bezkonfliktowość, prostota i wygoda podczas dostępu do wspólnych bazy danych z różnych komputerów (nawet jak znajdują się one w innych częściach świata)
Główne wady sieci komputerowych :
- wysokie ceny urządzeń sieciowych i medium transmisyjnych
- zagrożenia związane z działaniem „sieciowych włamywaczy”, hakerów (np. usunięcie danych, uszkodzenie systemu)
- problemy związane z tworzeniem i zarządzaniem sieci (np. zakłócenia, awarie, podłączanie wszystkich urządzeń i zasobów sieciowych kablami)
- zagrożenia bezpieczeństwa i stabilności działania wszystkich systemów w wyniku zainfekowania jednego komputera
- awaria jednego urządzenia lub medium transmisyjnego może spowodować uszkodzenie całej sieci komputerowej
Urządzenia sieciowe :
Karta sieciowa
Koncentrator (Hub)
Przełącznik (Switch)
Router
Access Point
Wtórnik (Repeater)
Bridge
Rodzaje medium transmisyjnego :
- kabel RJ45 (Skrętka)
- kabel koncentryczny
- światłowód
- fale radiowe
Topologia magistrali :
wszystkie elementy sieci są podłączone do jednego kabla
(magistrali);
wymaga zastosowania tzw. terminatorów chroniących przed
obijaniem sygnałów;
przerwanie medium w jednym miejscu powoduje awarię całej sieci;
Topologia gwiazdy :
wszystkie komputery są połączone do jednego punktu – koncentratora lub przełącznika;
każdy komputer może uzyskać bezpośredni i
niezależny dostęp do nośnika;
Topologia pierścieniowa :
każdy przyłączony
komputer ma dwa połączenia - po jednym dla sąsiednich komputerów, dzięki czemu tworzy się fizyczna pętla;
dane przesyłane są w jedną stronę;
dany komputer odpowiada na pakiety do niej zaadresowane, a także przesyła dalej pozostałe pakiety;
Podział sieci ze względu na jej organizację :
Klient – serwer
- w sieci występuje serwer, który odgrywa nadrzędną
rolę i nadzoruje całą sieć.
Peer-to-Peer (P2P)
- wszystkie komputery mają jednakowe uprawnienia,
sieć posiada płynną strukturę.
Podział sieci komputerowych ze względu na zasięg działania :
Jak zbudować komputer PC od podstaw krok po kroku :
Płyta główna
Płyta główna (ang. motherboard, mainboard) – obwód drukowany urządzenia elektronicznego, na którym montuje się najważniejsze elementy, umożliwiając komunikację wszystkim pozostałym komponentom i modułom.
W komputerze na płycie głównej znajdują się: procesor/y, pamięć operacyjna
lub gniazda do zainstalowania tych urządzeń oraz gniazda do
zainstalowania dodatkowych płyt zwanych kartami rozszerzającymi (np. PCI), oraz gniazda do urządzeń składujących (dyski twarde, napędy optyczne itp.), złącze klawiatury i zasilacza. W niektórych konstrukcjach także gniazda do innych urządzeń zewnętrznych do których sprzęt znajduje się na płycie głównej (port szeregowy, port równoległy, USB).
Koncepcję zbudowania komputera osobistego wyposażonego tylko w
minimum potrzebnych urządzeń zmontowanych na jednej płycie drukowanej
oraz gniazd, do których podłącza się dodatkowe urządzenia zapoczątkowała
firma IBM wprowadzając komputer osobisty, zwany też PC.
Procesor (ang. processor), także CPU (ang. Central Processing Unit) – urządzenie cyfrowe sekwencyjne, które pobiera dane z pamięci, interpretuje je i wykonuje jako rozkazy.
Wykonuje on ciąg prostych operacji (rozkazów) wybranych ze zbioru
operacji podstawowych określonych zazwyczaj przez producenta procesora
jako lista rozkazów procesora.
Procesory (zwane mikroprocesorami) wykonywane są zwykle jako układy scalone zamknięte w hermetycznej obudowie, często posiadającej złocone wyprowadzenia (stosowane ze względu na odporność na utlenianie). Ich sercem jest monokryształ krzemu, na który naniesiono techniką fotolitografii szereg warstw półprzewodnikowych, tworzących, w zależności od zastosowania, sieć od kilku tysięcy do kilkuset milionów tranzystorów. Połączenia wykonane są z metalu (aluminium, miedź).
Jedną z podstawowych cech procesora jest długość (liczba bitów) słowa, na którym wykonywane są podstawowe operacje obliczeniowe. Jeśli słowo ma 64 bity, mówimy, że procesor jest 64-bitowy.
Innym ważnym parametrem określającym procesor jest szybkość, z jaką
wykonuje on rozkazy. Przy danej architekturze procesora, szybkość ta w
znacznym stopniu zależy od czasu trwania pojedynczego taktu.
Pomieszczenie wysokiej czystości w fabryce procesorów :
Pamięć operacyjna (ang. internal memory, primary storage) – pamięć adresowana i dostępna bezpośrednio przez procesor, a nie przez urządzenia wejścia-wyjścia
procesora. W pamięci tej mogą być umieszczane rozkazy (kody operacji)
procesora (program) dostępne bezpośrednio przez procesor i stąd nazwa pamięć operacyjna. W Polsce często pamięć ta jest utożsamiana z pamięcią RAM, choć jest to zawężenie pojęcia, pamięcią operacyjną jest też pamięć nieulotna (ROM, EPROM i inne jej odmiany) dostępna bezpośrednio przez procesor, a dawniej używano pamięci o dostępie cyklicznym.
Obecnie pamięci operacyjne są wyłącznie pamięciami elektronicznymi, dawniej używano innych np. pamięci ferrytowych.
W obecnych komputerach głównym rodzajem pamięci operacyjnej jest pamięć RAM, wykonana jako układy elektroniczne, wykorzystywana przez komputer do przechowywania programu i danych podczas jego pracy.
Dysk twardy, napęd dysku twardego (ang. hard disk drive) – rodzaj pamięci masowej, wykorzystujący nośnik magnetyczny do przechowywania danych. Nazwa "dysk twardy" wynika z zastosowania twardego materiału jako podłoża dla właściwego nośnika, w odróżnieniu od dyskietek (ang. floppy disk, czyli miękki dysk), w których nośnik magnetyczny naniesiono na podłoże elastyczne.
Pierwowzorem twardego dysku jest pamięć bębnowa. Pierwsze dyski twarde takie, jak dzisiaj znamy, wyprodukowała w 1980 roku firma Seagate – był przeznaczony do mikrokomputerów, miał pojemność 5 MB, czyli 5 razy więcej niż ówczesna, dwustronna dyskietka 8-calowa.
Pojemność dysków wynosi od 5 MB (przez 10 MB, 20 MB i 40 MB – dyski MFM w komputerach klasy XT 808x i 286) do 4 TB (w laptopach 20-1000 GB). Opracowano również miniaturowe dyski twarde typu Microdrive, o pojemnościach od kilkuset MB do kilku GB, przeznaczone dla cyfrowych aparatów fotograficznych i innych urządzeń przenośnych.
Dla dysków twardych najważniejsze są następujące parametry: pojemność, szybkość transmisji danych, czas dostępu do danych, prędkość obrotowa dysków magnetycznych (obr/min.) oraz średni czas bezawaryjnej pracy (MTBF).
Kilka dysków twardych można łączyć w macierz dyskową,
dzięki czemu można zwiększyć niezawodność przechowywania danych,
dostępną przestrzeń na dane, zwiększyć szybkość odczytu/zapisu.
Dysk optyczny to jeden z rodzajów nośników informacji używany w systemach komputerowych do zapisu danych. Dysk optyczny jest płaskim, plastikowym krążkiem pokrytym materiałem, na którym mogą być zapisywane bity informacji w postaci fragmentów dobrze i słabo odbijających wiązkę światła. Odczyt danych następuje poprzez oświetlenie promieniem lasera. Dane są zapisane sekwencyjnie na ciągłej, spiralnej ścieżce od środka dysku na zewnątrz.
Pierwsze dyski optyczne zapisujące analogowo wideo (Laserdisc) zostały wynalezione przez firmę Philips w latach 60. XX wieku i wprowadzone na rynek (w latach 70.) w kooperacji z firmą MCA. Zgromadzone doświadczenie umożliwiło wyprodukowanie CD-ROMów na początku lat 80. (Philips w kooperacji z Sony).
Do pamięci optycznych zalicza się:
Laserdisc
CD
DVD
Blu-ray
HD DVD
HD VMD
UMD
Minidisc
GD-ROM
Zasilacz – urządzenie służące do dopasowania dostępnego napięcia do wymagań zasilanego urządzenia. Ze względu na sposób zmiany wielkości napięcia wyróżnić można:
zasilacze transformatorowe, w których elementem dopasowującym jest transformator
zasilacze beztransformatorowe dopasowujące napięcie przy użyciu różnego rodzaju układów elektronicznych
Ze względu na jakość napięcia wyjściowego wyróżnia się:
zasilacze stabilizowane, w których napięcie utrzymywane jest na stałym poziomie, niezależnie od fluktuacji prądu
zasilacze niestabilizowane, w których napięcie na wyjściu może ulegać zmianie, zależnie od fluktuacji prądu
Zasilacze budowane są jako uniwersalne lub specjalizowane do konkretnych zastosowań, np.:
zasilacz komputera
Port szeregowy (ang. Serial Port) – port komputerowy, przez który dane są przekazywane w formie jednego ciągu bitów. Port ten jest zwykle zaopatrzony w specjalny układ o nazwie UART, który tłumaczy ciągi bitów na bajty i na odwrót.
Komputery klasy PC mają zwykle kilka portów szeregowych – jeden lub dwa porty RS-232, dwa złącza PS/2 i kilka portów USB. Komputery przenośne są także często wyposażone w port podczerwieni. Porty szeregowe w komputerze wykorzystuje się zwykle do podłączania "strumieniowych" urządzeń zewnętrznych takich jak myszy, klawiatury, modemy, urządzenia pomiarowe. Ze względu na prostszą synchronizację niż w przypadku portu równoległego, porty szeregowe w praktyce osiągają większe przepustowości.
Teoretyczna przepustowość portów równoległych jest większa, ponieważ
nie istnieje ograniczenie ilości równolegle wykorzystywanych linii
sygnałowych.
Port szeregowy jest często błędnie utożsamiany z magistralą RS-232 ponieważ komputery PC początkowo posiadały zewnętrzne porty szeregowe z RS-232.
Port równoległy (ang. Parallel Port) – port w technice komputerowej, w którym dane są przesyłane jednocześnie kilkoma przewodami, z których każdy przenosi jeden bit informacji. Przeciwieństwem portu równoległego jest port szeregowy.
W komputerach klasy PC używa się kilku rodzajów portów równoległych. Najbardziej znanym jest port o standardzie Centronics (LPT) przesyłający jednocześnie 8 bitów danych. Został on zaprojektowany do przesyłania danych między komputerem a drukarką. Innymi portami równoległymi są SCSI i ATA.
Jako że port Centronics
jest najczęściej jedynym portem równoległym wyprowadzanym na zewnątrz
komputera klasy PC, port równoległy jest z nim błędnie utożsamiany.
Universal Serial Bus, USB, uniwersalna magistrala szeregowa – rodzaj sprzętowego portu komunikacyjnego komputerów, zastępującego stare porty szeregowe i porty równoległe. Został opracowany przez firmy Microsoft, Intel, Compaq, IBM i DEC.
Port USB jest uniwersalny w tym sensie, że można go wykorzystać do podłączenia do komputera wielu różnych urządzeń (np.: kamery wideo, aparatu fotograficznego, telefonu komórkowego, modemu, skanera, klawiatury, przenośnej pamięci itp). Urządzenia podłączane w ten sposób mogą być automatycznie wykrywane i rozpoznawane przez system, przez co instalacja sterowników i konfiguracja odbywa się w dużym stopniu automatycznie (przy starszych typach szyn
użytkownik musiał bezpośrednio wprowadzić do systemu informacje o
rodzaju i modelu urządzenia). Możliwe jest także podłączanie i
odłączanie urządzeń bez konieczności wyłączania czy ponownego
uruchamiania komputera.
Większość współczesnych systemów operacyjnych obsługuje złącze USB – dotyczy to m.in. systemów firmy Microsoft zaczynając od Windows 95 w wersji OSR2 (istnieje także poprawka do wersji OSR1 udostępniająca obsługę USB), systemów Windows z rodziny NT (od wersji 5.0), systemów opartych na jądrze Linux, systemów z rodziny BSD oraz Mac OS.
1) Prawo autorskie, utwór - definicje Utwór – termin prawniczy z zakresu prawa autorskiego, który według Ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych jest zdefiniowany następująco: "każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze,
ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia
i sposobu wyrażenia".
- Freeware Freeware – licencja oprogramowania umożliwiająca darmowe rozprowadzanie aplikacji bez ujawnienia kodu źródłowego.
Czasami licencja freeware zawiera dodatkowe ograniczenia (np. część
freeware jest całkowicie darmowa jedynie do użytku domowego).
Sam termin został wymyślony przez Andrew Fluegelmana.
Programy na licencji
freeware mogą być nieodpłatnie wykorzystywane, jednak zabrania się
czerpania korzyści finansowych z ich dystrybucji przez osoby trzecie.
Licencja nie dotyczy dystrybucji produktów (dokumentów, grafiki, innych
programów itd.) stworzonych przy użyciu programów na licencji freeware,
więc nie ogranicza możliwości ani nie narzuca konieczności pobierania
opłat za wytworzone produkty.
Termin freeware bywa również używany jako synonim oprogramowania objętego tą licencją. - Public domain Domena publiczna (ang.: public domain)
– w najwęższym znaczeniu jest to twórczość, z której można korzystać
bez ograniczeń wynikających z uprawnień, które mają posiadacze autorskich praw majątkowych,
gdyż prawa te wygasły lub twórczość ta nigdy nie była lub nie jest
przedmiotem prawa autorskiego. Pojęcie to wywodzi się z angielskiego
systemu common law
i początkowo oznaczało grunty należące do państwa, które zostały
udostępnione do bezpłatnego użytku publicznego, co później zostało
rozciągnięte na własność intelektualną,
która z różnych względów nie jest objęta ochroną prawa autorskiego i
może w związku z tym być wykorzystywana bezpłatnie przez każdego. - Adware Adware – rodzaj (i typ) licencji oprogramowania. Adware jest oprogramowaniem rozpowszechnianym za darmo, ale zawierającym funkcję wyświetlającą reklamy. - Cardware Postcardware (lub Cardware) - rodzaj licencji oprogramowania wywodzący się od Freeware i Shareware. Używany przez autorów, którzy udostępniają swoje programy za darmo: w zamian za to oczekują, że użytkownik przyśle im kartkę pocztową
(najczęściej z miejscowości, w której mieszka). Wymóg ten bywa mniej
lub bardziej kategoryczny w zależności od konkretnej licencji. Niektóre
uzależniają od tego legalność używania programu, inne pozostawiają to
dobrej woli użytkownika jako sposób na wyrażenie wdzięczności autorowi.
Istnieje też wersja emailware wymagająca przysłania emaila. - GNU to uniksopodobny system operacyjny złożony wyłącznie z wolnego oprogramowania. Jego nazwa to rekurencyjny akronim od słów GNU to Nie Unix (ang. GNU's Not Unix). GNU zapoczątkowany został przez Richarda Stallmana i był pierwszym projektem Fundacji Wolnego Oprogramowania (ang. Free Software Foundation, FSF).
Projekt mający na celu stworzenie GNU to Projekt GNU, a programy przez niego wydawane nazywane bywają pakietami GNU lub programami GNU. Podstawowe składniki systemu to zestaw kompilatorów GNU Compiler Collection (GCC), narzędzia programistyczne GNU Binary Utilities (binutils), powłoka bash, biblioteka standardowych funkcji języka C GNU C Library (glibc) i narzędzia GNU Coreutils (coreutils).
- Shareware Shareware to rodzaj licencji programu komputerowego,
który jest rozpowszechniany bez opłat z pewnymi ograniczeniami lub z
niewielkimi opłatami do wypróbowania przez użytkowników w określonym
czasie. Czasami po określonej liczbie dni (wersja trial) lub po określonej liczbie uruchomień (limit uruchomień)
za taki program trzeba zapłacić przelewem lub zrezygnować z korzystania
z niego, odinstalowując go. Niektóre programy po skończeniu okresu
próbnego same się usuwają w czasie pracy.
Czasami producent oprogramowania wydaje jedną wersję na licencji
shareware, a drugą (zazwyczaj z ograniczeniami, np. z blokadą dostępu do
niektórych funkcji) na licencji freeware.
- Demo Demo − twórczość np.: muzyczna, plastyczna (grafika komputerowa),
filmowa, programistyczna; zapisana i udostępniana jako demonstracja
możliwości twórców (często w celach promocyjnych - wyjątek demoscena). - Trial Trial (z ang. próba) – rodzaj licencji na programy komputerowe
polegający na tym, że można go używać przez z góry ustalony czas (od 7
do 90 dni). Programy na tej licencji są w pełni funkcjonalne. Po upływie
ustalonego czasu, jedyną rzeczą, na którą pozwoli program to
rejestracja albo usunięcie z dysku twardego. Zazwyczaj wersje próbne rozprowadzane są na tej licencji. - OEM Original Equipment Manufacturer, OEM (dosłownie producent oryginalnego wyposażenia)
– przedsiębiorstwo sprzedające pod własną marką produkty wytworzone
przez inne firmy. Termin jest mylący, gdyż OEM nie zawsze jest wytwórcą,
a nawet nie jest producentem, lecz czasem tylko sprzedawcą sprzętu dla
użytkownika końcowego, choć zdarza się też, że jest jego projektantem. - Donationware Donationware jest jednym z typów licencji Otherware. Oprogramowanie na tej licencji
może być dowolnie modyfikowane, kopiowane i dystrybuowane pod
warunkiem, że licencjobiorca zapłaci autorowi symboliczną kwotę.
Wielkość opłaty zależy od licencjobiorcy. - Abandonware Abandonware − oprogramowanie,
którego twórca już nie sprzedaje i nie zapewnia dla niego obsługi.
Spotyka się również użycie tego określenia w stosunku do oprogramowania,
którego twórca świadomie zaprzestał rozwoju i wsparcia produktu.
Określenie „abandonware” nie jest używane w odniesieniu do starszych
wersji danego oprogramowania, które już nie są sprzedawane i wspierane, o
ile producent nadal wspiera i sprzedaje oprogramowanie, które stanowi
kontynuację tych wersji.
- Firmware Firmware – oprogramowanie wbudowane w urządzenie,
zapewniające podstawowe procedury obsługi tego urządzenia. Nowsze
urządzenia posiadają często możliwość aktualizacji tego oprogramowania,
dzięki zapisaniu go na przykład w pamięciach typu flash lub EEPROM. - Licencja jednostanowiskowa i grupowa
LICENCJA JEDNOSTANOWISKOWA - licencja uprawniająca
użytkownika do zainstalowania nabytego oprogramowania tylko w jednym
komputerze, obejmująca zakaz udostępniania takiego oprogramowania w
sieci oraz na innych wolno stojących (autonomicznych) komputerach.
LICENCJA GRUPOWA - rodzaj licencji zezwalającej na
użytkowanie oprogramowania w sieci lub w zestawie komputerów, np. w
laboratorium, określa maksymalną liczbę stanowisk, na których wolno
zainstalować objęte nią oprogramowanie. Jej odmianą jest licencja
sieciowa (ang. network licence). 3) Odpowiedzialność karna
Wbrew pozorom używanie programów komputerowych bez licencji
grozi odpowiedzialnością cywilną jak i karną
zarówno w sytuacji gdy używamy takich programów w domu jak i w firmie.
Odpowiedzialność za używanie programów
komputerowych wynika zarówno z samego Kodeksu Karnego jak i ustawy o prawie
autorskim i prawach pokrewnych. Zgodnie
z Kodeksem Karnym oraz ustawą o prawie autorskim i prawach pokrewnych,
zabronione jest uzyskiwanie, posiadanie, korzystanie lub kopiowanie programów
komputerowych bez wyrażonej w licencji zgody producenta.
Zgodnie z ustawą o
prawach autorskich uprawniony, którego autorskie prawa majątkowe zostały
naruszone, może żądać od osoby, która naruszyła te prawa: zaniechania
naruszania, usunięcia skutków naruszenia, naprawienia wyrządzonej szkody na
zasadach ogólnych albo poprzez zapłatę sumy pieniężnej - w wysokości odpowiadającej dwukrotności ceny programu,
a w przypadku gdy naruszenie jest zawinione - trzykrotności stosownego
wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem
udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu. Podmiot, którego
prawa autorskie zostały naruszone może też żądać od pirata wydania uzyskanych
korzyści.
E–learning (e-nauka)– nauczanie z wykorzystaniem sieci komputerowych i Internetu, oznacza wspomaganie dydaktyki za pomocą komputerów osobistych, CDROM-u i Internetu. Pozwala na ukończenie kursu, szkolenia, a nawet studiów bez konieczności fizycznej obecności w sali wykładowej.
Warunkiem podjęcia się e-nauki jest posiadanie komputera z dostępem do Internetu, bez którego e-nauka nie jest możliwa.
Przykładowe strony :
interklasa.pl
matura.pl 2) e-praca E – praca (telepraca, ang. Telework) polega na wykonywaniu pracy w dowolnej odległości od miejsca zatrudnienia, np. siedziby firmy. W takiej formie wykorzystuje się wszelkie możliwości komputera i najnowsze rozwiązania technologii komunikacyjnej – Internet, e-mail, rozmowy na żywo, wideokonferencje.
Przykładowe strony :
pracuj.pl
jobs.pl 3) e-bank
Bankowość elektroniczna (ang.e-banking) – forma usług oferowanych przez banki, polegająca na umożliwieniu dostępu do rachunku za pomocą urządzenia elektronicznego: komputera, bankomatu, terminalu POS, telefonu (zwłaszcza telefonu komórkowego) i linii telekomunikacyjnych. Usługi bankowości elektronicznej są także określane jako telebanking (bankowość zdalna).
Zależnie od wykorzystanych rozwiązań umożliwia wykonywanie operacji pasywnych (np. sprawdzanie salda i historii rachunku) oraz aktywnych (np. dokonanie polecenia przelewu, założenie lokaty terminowej). Bankowość elektroniczna jest kluczowym elementem bankowości transakcyjnej.
Przykładowe strony :
demo.ipko.pl
mbank.pl
4) e-zakupy Handel elektroniczny (ang. e-commerce) – procedury wykorzystujące środki i urządzenia elektroniczne (telefon stacjonarny i komórkowy, faks, Internet, telewizję) w celu zawarcia transakcji handlowej. Najbardziej popularną metodą handlu elektronicznego jest handel internetowy, gdzie występują transakcje handlowe pomiędzy sprzedającymi a kupującymi. Najbardziej powszechną formą handlu elektronicznego są sklepy internetowe.
